Architektura świata

Grecki rzeźbiarz Fidiasz, otrzymał zlecenie wykonania posągu Zeusa olimpijskiego. Bóg w jego dziele siedział w fotelu z wysokim oparciem, w lewej dłoni trzymał znak swojej władzy, berło, a na jego głowicy siedział orzeł, uważany za świętego posłańca. Na jego prawej dłoni stała skrzydlata bogini zwycięstwa, Nike. Głowa Zeusa była ozdobiona wieńcem z gałązek oliwnych, stopy zaś spoczywały na taborecie trzymanym przez dwa lwy. Napis na taborecie oznajmiał: „Fidiasz, syn Charmidy z Aten, mnie stworzył”. Posąg umieszczono na liście siedmiu cudów świata. Posąg Fidiasza był największym i najbardziej znanym wizerunkiem największego greckiego boga. Rzeźbiarz jednak stworzył zupełnie inny wizerunek Zeusa. Greccy bogowie, odróżniali się od ludzi swoją nieograniczona władzą i nieśmiertelnością. W pozostałych sprawach byli do nich bardzo podobni. Często budzili lęk, trwogę i przerażenie. Zeus, Fidiasza, był jednak zupełnie inny. Siedział w fotelu stary, mądry i dobrotliwy. Nie wzbudzał lęku, lecz zaufanie. Atleci, uważali tę rzeźbę za patrona i sędziego zawodów. Na położonym na uboczu placu, osadnicy znaleźli płotek, za którym stało święte drzewo. Pierwotni mieszkańcy czcili w nim staroazjatycką boginię natury. Grecy, którzy przejęli owe wierzenia, wybudowali Artemidzie świątynie. Ponieważ w Azji mniejszej często występowały trzęsienia ziemi, zbudowano ją celowo w okolicach bagiennych. Wierzono, że miękkie podłoże może wytrzymać nawet silne wstrząsy. Została wzniesiona świątynia, mierząca 51 metrów wysokości i 105 metrów szerokości. 127 kolumn miało tu wysokość 18 metrów. Sufity i wiązania wykonane były z drewna cedrowego. Wysokie drzwi wiodące do celli, wykonane były z drzewa cedrowego i bogato ozdobione złotem. W celli wznosił się ponad 2 metrowy posąg Artemidy, wykonany z drzewa winorośli, ze srebrnymi i złotymi zdobieniami. Przez 300 lat, świątynia była centrum życia religijnego, duchowego i gospodarczego. W 262 r.n.e. została częściowo zniszczona przez napływających Gotów. Sto osiemnaście lat później ostatecznie straciła swoje znaczenie. W 1898 roku, niemiecki archeolog Koldewe odnalazł w północno – wschodniej części rozległego kompleksu pałacowego w Babilonie, ukrytą pod warstwą gruzu budowlę, jakiej nikt jeszcze nie widział. Fundamenty składały się z 12 wysokich komór o jednakowej wielkości. Wykonane zaś były z kamieni ciosowych. Komory rozmieszczono w rzędach po obu stronach środkowego korytarza. Stropy komór zbudowane były z palonych cegieł, cegieł przy tym tak masywne, że z pewnością przeznaczone były dla utrzymania dużych ciężarów. Mury i filary mierzyły do 7 metrów grubości. Korzystając z obszernej literatury, archeolog mógł sobie wyobrazić, jak wyglądały Ogrody Semiramidy. Nad piwnicznym sklepieniem znajdowała się prawdopodobnie budowla centralna, o tarasowej konstrukcji. Każdy taras wznosił się 5 metrów nad poprzednią i pokryty był kamiennymi kantówkami. Spojenia między cegłami wypełnione były gipsem i smołą. Kolejną powierzchnią, która ochraniała dolną budowlę była warstwa ołowiu. Na nim spoczywała zaś 3 metrowa warstwa ziemi, właściwy ogród, w którym mogły rosnąć rośliny i drzewa. Każdy z siedmiu tarasów stanowił odrębny ogród, stąd też wzięła się nazwa „wiszące ogrody”.

Głęboko, we wnętrzach niektórych piramid są dowody na inne, magiczne funkcje. Grobowce były wrotami do gwiazd. W 1879 roku pewien robotnik przechodził obok jednej z późniejszych piramid w Sakkharze, kiedy zobaczył szakala. Zwierzę wydawało się prowokować człowieka, prawie prosiło się, by je ścigał. Robotnik poszedł za zwierzęciem do jamy w pobliżu piramidy i ku swemu zaskoczeniu znalazł się w komorze. Podniósł latarnie i spostrzegł, że ściany są pokryte hieroglifami. Te starożytne, święte napisy były ukryte przez tysiące lat. Dziś niektórzy badacze specjalizują się w odczytywaniu hieroglifów lub napisów z piramid. Ludzie ci są przekonani, że te napisy dają nam wgląd do prawdziwych zamiarów budowniczych piramid. Są to najstarsze religijne teksty, znane z Egiptu, a tym samym jedne z najstarszych religijnych dokumentów na świecie. Napisy nie ujawniły niczego o budowaniu piramid, ale wskazały na ich rzeczywiste znaczenie. Piramidy nie były zwykłymi miejscami spoczynku dla faraonów. Były to olbrzymie przekaźniki, zmieniające ludzi w bogów. Oprócz wielkiej piramidy, Egipcjanie postawili ich jeszcze 17. Epoka budowy piramid trwała pięć stuleci i była zapewne największym projektem budowlanym wszechczasów. Piramidy są znane pod imionami faraonów, którzy zlecili ich budowę, ale tożsamość rzeczywistych budowniczych długo pozostawała tajemnicą. Przypuszczano, że faraon nie chciałby zmuszać swoich poddanych do wieloletniego wysiłku przy budowie piramid, wierzono raczej, że wznosili je niewolnicy, być może wędrowne szczepy z Synaju. Ostatnio archeolodzy przebadali obszary dokoła piramid w Gizie, a ich odkrycia zasadniczo zmieniły teorię na temat budowy piramid. Odkryto grobowce rzeczywistych budowniczych piramid, a zadziwiające było bogactwo tych miejsc, które wcale nie wyglądały na skromne cmentarzyska niewolników. Gdyby ludzie, którzy budowali piramidy byli niewolnikami, nigdy nie pochowano by ich w cieniu piramidy. Niewolnicy nigdy nie mieliby wiecznie trwałych grobowców, jak królowie i królowe. Na pytanie: kim byli robotnicy? – odpowiedź dają metody dochodzeniowe, stosowane do egiptologii.

Kościół artykularny w Hronseku na Słowacji znajduje się od ubiegłego roku na liście dziedzictwa światowego UNESCO. Charakteryzuje się przede wszystkim tym, iż jest jednym z pięciu artykularnych kościołów (takim mianem określa się wybudowane z drewna kościoły protestanckie), jakie do dnia dzisiejszego zachowały się na terytorium słowackim. Świątynia ta powstała w latach dwudziestych osiemnastego stulecia. Poświęcona ona została pamięci Marcina Lutra. Wzniesiono ją na planie greckiego krzyża. Na długość kościół ten liczy sobie dwadzieścia sześć metrów. Jego szerokość natomiast wynosi metrów jedenaście, zaś wysokość – osiem. W środku jednorazowo zmieścić się może tysiąc sto wiernych. Wnętrze tego kościoła jest bardzo bogato ozdobione ludowymi malowidłami. Ołtarz główny wykonany został w stylu barokowym. Dzwonnica kościelna powstała dokładnie wtedy, co i cały budynek, jednakże znajdujący się na niej dzwon jest datowany na osiemnaste stulecie. Obok świątyni rosną okazałe, bardzo stare lipy. Lewocza jest miastem znajdującym się we wschodniej części Słowacji. Nie jest to duża miejscowość – liczy ona sobie bowiem nieco ponad czternaście i pół tysiąca mieszkańców. Słynie z paru rzeczy, chociażby z tego, że w roku bieżącym znajdujące się tutaj obiekty zabytkowe umieszczone zostały na liście dziedzictwa światowego UNESCO. Ponadto to właśnie tutaj przed jedenastoma laty miało miejsce spotkanie, w którym udział wzięło jedenastu prezydentów krajów Europy Środkowej. Lista zabytków, jakie można w tym miasteczku podziwiać jest bardzo długa. Wspomnieć można tutaj chociażby o stojącym tutaj w centralnej części rynku gotyckim kościele pod wezwaniem świętego Jakuba. Świątynia ta pochodzi z czternastego stulecia i jest drugim pod względem wielkości tego rodzaju gotyckim obiektem, jaki w ogóle znajduje się na Słowacji. Na uwagę zasługuje także Ratusz oraz znajdujący się tuż przy nim pręgierz. Okazale prezentują się też szesnasto- i siedemnastowieczne kamienice mieszczańskie pięknie odrestaurowane. Spiskie Podgrodzie to niewielka słowacka miejscowość zamieszkiwana przez niespełna cztery tysiące osób. Miejscowość ta słynie z tego, że ze względu na pewne zabytki znajduje się od lat szesnastu na liście dziedzictwa światowego UNESCO. Najważniejszym spośród znajdujących się tutaj obiektów zabytkowych jest Spiska Kapituła. Tutaj swoją siedzibę posiadają biskupowi Spiszu, z tego też właśnie powodu bardzo często określa się ją mianem słowackiego Watykanu. Od lat sześćdziesięciu jeden cieszy się statusem samodzielnego miasteczka. Innymi obiektami znajdującymi się na wyżej wspomnianej liście są także Zamek Spiski oraz znajdujący się nieopodal Spiskiego Podgrodzia Kościół Ducha Świętego. Oprócz tego są tutaj również i takie zabytki jak dla przykładu rynek, na którym stoi ratusz pochodzący z szesnastego stulecia oraz maryjny słup wzniesiony w barokowym stylu, synagoga, a także dwa kościoły klasycystyczne – jeden spośród nich jest świątynią ewangelicką, drugi natomiast katolicką Narodzenia NMP.

Jak wszyscy perscy królowie, Mauzolosa był gorącym miłośnikiem greckiej sztuki i kultury. W czasie swoich rządów ogłosił konkurs wśród budowniczych greckich, na najpiękniejszy projekt grobowca. Zwycięzcami konkursu stali się architekci Satyros i Pyteos. Na pięciostopniowej podstawie, o wymiarach 33 m x 39 m, wznosił się potężny, masywny sześcian o długości 27 metrów i szerokości 33 metry. Na nim stała właściwa budowla grobowca. Cella otoczona była 39 kolumnami, o wysokości 11 metrów. Na nich spoczywał dach, zwieńczony marmurową kwadrygą. Cały grobowiec miał wysokość 49 metrów. Był on jak na owe czasy zupełnie niezwykły. Panującym kierunkiem w architekturze greckiej było położenie poziome. Grobowiec Mauzolosa, wznosił się jednak wzwyż. Fakt, że pierwsze w świecie mauzoleum stało się piątym cudem świata, ma nie tylko związek z niezwykłym sposobem budowania. Na fryzach i płaskorzeźbach grobowca, rzeźbiarze stworzyli niepowtarzalne dzieła sztuki. Przedstawiono tam wyścigi zaprzęgów, walki Amazonek i bogów. Marmurowe figury były zaś lustrzanym odbiciem antyku. Najstarszym i jednocześnie jedynym dobrze zachowanym cudem świata, jest piramida Cheopsa w Gizie. Z powodu swej wielkości, nazywana jest także Wielką Piramidą i jest umieszczona jako pierwsza na liście siedmiu cudów świata. Piramida ta jest, z wyjątkiem chińskiego muru, największą wzniesioną przez człowieka budowlą. Ma 146,6 m. wysokości, zaś waga jej sięga 6400 000 ton. Na plac budowy wybrano uskok pustynnego płaskowyżu. Było to twarde podłoże, które mogło utrzymać jej ciężar. Praca nad budową trwała około 30 lat i zgromadziła 100 000 pracowników. Mężczyźni przeprawiali się promem przez Nil i maszerowali w stronę kamieniołomu. Z litej skały odrywali kamienne bloki i za pomocą dłuta, piły i wiertła, nadawali im odpowiednią wysokość i szerokość. Używając lin i dźwigni, umieszczali blok na drewnianych saniach, które ciągnęli aż do brzegów Nilu. Stamtąd zabierani byli przez barkę na drugi brzeg. Po 20 latach powstał rdzeń piramidy. Uskoki wypełniano wówczas kamieniami tak, że ściany piramidy pozbawione zostały kantów. Cztery trójkątne płaszczyzny, na koniec obłożono białymi wapiennymi płytami. Piramida ta nie jest jednak tylko kamienną masą. Wewnątrz budowli znajduje się system korytarzy. Pasaż i wielka galeria prowadzą do krypty faraona.