Architektura świata

Amerykańskie miasto Chicago to dla bardzo wielu prekursor współczesnych drapaczy chmur. To właśnie tam zaczęły pojawiać się pierwsze tego typu budynki i to w bardzo szybkim czasie. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy był ogromny pożar jaki nawiedził to miasto w roku 1871. Wtedy to budowniczowie i architekci zrozumieli, że należy tworzyć budynki z dużo bardziej ogniotrwałych niż drewno materiałów. I tak w 1883 roku powstał tam pierwszy wieżowiec, który miał jedenaście pięter. Jego szkieletowa konstrukcja została zaprojektowana przez architekta Williama Jenneya Le Barona. Był to budynek stworzony dla towarzystwa ubezpieczeniowego, którego najważniejszym elementem była żelazna kratownica. Jej zadaniem było dźwiganie całej bryły budynku. Poszczególne elementy tej kratownicy były łączone w miejscach najbardziej narażonych na obciążenia za pomocą nitów oraz blach węzłowych. Wszystkie wolne przestrzenia kratownicy zostały wypełnione cegłami i szkłem co doprowadziło do stworzenia ścian i elewacji całego budynku. Od tego właśnie momentu budynki z kratownicami stały się niezwykle popularne na całym świecie. „Drapacz chmur” to pojęcie, które określało wysokie budynki już pod koniec wieku XIX. Tak naprawdę jednak ich epoka rozpoczęła się nieco później. Za taką datę początkową przyjmuje się rok 1913 kiedy to w Nowym Jorku wzniesiono budynek liczący sobie aż 264 metry wysokości. Woolworth Building był przez prawie 20 lat najwyższym na świecie wieżowcem. Oczywiście wieża Eiffla była wyższa, jedna trudno zaliczać ją jako budynek użytkowy. W 1929 roku pojawił się projekt mający na celu pobić rekord wysokości tamtego wieżowca. I tak już w roku 1931 powstał, znany chyba każdemu, Empire State Building w Nowym Jorku. Budynek ten mierzy 381 metrów wysokości, a jego podstawa zajmuje prawie hektar powierzchni. Niewiele później na dachu tego budynku został umieszczony masz radiowo telewizyjny, który zwiększył jego wysokość do 448 metrów. Przez wielu jednak ta wysokość nie była uznawana. Ciekawostką jest fakt, że budynek ten powstał zaledwie w 8 miesięcy, a przy jego budowanie pracowało tylko około 250 ludzi. To naprawdę świetny wynik jak na tamte czasy.

Kościół artykularny w Hronseku na Słowacji znajduje się od ubiegłego roku na liście dziedzictwa światowego UNESCO. Charakteryzuje się przede wszystkim tym, iż jest jednym z pięciu artykularnych kościołów (takim mianem określa się wybudowane z drewna kościoły protestanckie), jakie do dnia dzisiejszego zachowały się na terytorium słowackim. Świątynia ta powstała w latach dwudziestych osiemnastego stulecia. Poświęcona ona została pamięci Marcina Lutra. Wzniesiono ją na planie greckiego krzyża. Na długość kościół ten liczy sobie dwadzieścia sześć metrów. Jego szerokość natomiast wynosi metrów jedenaście, zaś wysokość – osiem. W środku jednorazowo zmieścić się może tysiąc sto wiernych. Wnętrze tego kościoła jest bardzo bogato ozdobione ludowymi malowidłami. Ołtarz główny wykonany został w stylu barokowym. Dzwonnica kościelna powstała dokładnie wtedy, co i cały budynek, jednakże znajdujący się na niej dzwon jest datowany na osiemnaste stulecie. Obok świątyni rosną okazałe, bardzo stare lipy. Lewocza jest miastem znajdującym się we wschodniej części Słowacji. Nie jest to duża miejscowość – liczy ona sobie bowiem nieco ponad czternaście i pół tysiąca mieszkańców. Słynie z paru rzeczy, chociażby z tego, że w roku bieżącym znajdujące się tutaj obiekty zabytkowe umieszczone zostały na liście dziedzictwa światowego UNESCO. Ponadto to właśnie tutaj przed jedenastoma laty miało miejsce spotkanie, w którym udział wzięło jedenastu prezydentów krajów Europy Środkowej. Lista zabytków, jakie można w tym miasteczku podziwiać jest bardzo długa. Wspomnieć można tutaj chociażby o stojącym tutaj w centralnej części rynku gotyckim kościele pod wezwaniem świętego Jakuba. Świątynia ta pochodzi z czternastego stulecia i jest drugim pod względem wielkości tego rodzaju gotyckim obiektem, jaki w ogóle znajduje się na Słowacji. Na uwagę zasługuje także Ratusz oraz znajdujący się tuż przy nim pręgierz. Okazale prezentują się też szesnasto- i siedemnastowieczne kamienice mieszczańskie pięknie odrestaurowane. Spiskie Podgrodzie to niewielka słowacka miejscowość zamieszkiwana przez niespełna cztery tysiące osób. Miejscowość ta słynie z tego, że ze względu na pewne zabytki znajduje się od lat szesnastu na liście dziedzictwa światowego UNESCO. Najważniejszym spośród znajdujących się tutaj obiektów zabytkowych jest Spiska Kapituła. Tutaj swoją siedzibę posiadają biskupowi Spiszu, z tego też właśnie powodu bardzo często określa się ją mianem słowackiego Watykanu. Od lat sześćdziesięciu jeden cieszy się statusem samodzielnego miasteczka. Innymi obiektami znajdującymi się na wyżej wspomnianej liście są także Zamek Spiski oraz znajdujący się nieopodal Spiskiego Podgrodzia Kościół Ducha Świętego. Oprócz tego są tutaj również i takie zabytki jak dla przykładu rynek, na którym stoi ratusz pochodzący z szesnastego stulecia oraz maryjny słup wzniesiony w barokowym stylu, synagoga, a także dwa kościoły klasycystyczne – jeden spośród nich jest świątynią ewangelicką, drugi natomiast katolicką Narodzenia NMP.

Bardiów to miejscowość, której szukać należy w północno-wschodniej części Słowacji. Słynie ona przede wszystkim z tego, iż stara jej część ma charakter zabytkowy i od lat dziewięciu figuruje na liście dziedzictwa światowego UNESCO. Najbardziej znanym zabytkiem, jaki się na tutejszym Starym Mieście znajduje jest kościół pod wezwaniem świętego Idziego. Jest on podniesiony do rangi bazyliki mniejszej. Powstał on w czternastym stuleciu, natomiast w wieku następnym rozbudowano go. Pracom restauracyjnym podlegał niejednokrotnie. Nie jest to oczywiście jedyny zabytkowy obiekt, jaki w tym miejscu można podziwiać. Bardzo interesujące są również obronne mury, które powstały i były rozbudowywane w okresie pomiędzy czternastym wiekiem a szesnastym – jest to najlepiej zachowany obiekt tego rodzaju w całym kraju. Unikatowe są zabudowania żydowskie pochodzące z osiemnastego stulecia – w tym miedzy innymi synagoga, cmentarz oraz łaźnia. Pięknie prezentują się także kamieniczki wzniesione w gotyckim stylu. Cerkiew św. Mikołaja w Bodruzalu to jeden z najważniejszych obiektów zabytkowych znajdujących się na terytorium Słowacji. W roku ubiegłym świątynia ta została wpisana na listę dziedzictwa światowego UNESCO wspólnie z pozostałymi świątyniami wybudowanymi z drewna, jakie znajdują się w słowackiej części Karpat. Cerkiew św. Mikołaja jest cerkwią greckokatolicką. Powstała ona pod koniec lat pięćdziesiątych siedemnastego stulecia. Jest to typowy obiekt łemkowski. Składają się na niego łącznie trzy pomieszczenia, a mianowicie babiniec, prezbiterium oraz nawa. Na zewnątrz widoczne jest to w postaci wieżyczek mających okrągłe kształty. Wyposażenie wnętrza jest jak najbardziej kompletne. Na szczególną uwagę zasługuje ikonostas, jaki jest zlokalizowany pomiędzy nawą a prezbiterium – powstał on w latach dziewięćdziesiątych osiemnastego stulecia. Równie cenny jest niewielkich rozmiarów ołtarzyk z początku osiemnastego wieku. Wspaniale się prezentujący ołtarz główny wykonany został w barokowym stylu.

Mount Everest inaczej można nazywać Czomolungma – Bogini Matka śniegu lub Sagarmatha – Czoło nieba.Mount Everest jest uznany za najwyższy szczyt świata i mierzy 8848 m n.p.m. Jest usytuowany na granicy Nepalu i Chin w Himalajach Wysokich. Indyjska Służba Topograficzna nadała nazwę najwyższemu szczytowi Szczyt XV. Szczyt składa się z granitów, gnejsów, a także z wapieni i łupków. Jest z trzech stron podcięty lodowcami. Kiedyś uznawany był za siedzibę bogów. W XIX wieku Mount Everest pierwszy raz zmierzyli geodeci brytyjscy przy pomocy teodolitu. Obecna nazwa powstała na cześć brytyjskiego geodety Indii Sir George’a Everesta. W 1904 roku sir Francis Younghusband otrzymał zgodę na wyprawę w Himalaje od Dalajlamy. John Noel w 1913 roku zaczął przemierzać Tybet jako mnich buddyjski, ale niestety został zdemaskowany. Pierwszy raz na szczycie Mount Everest stanęli Nowozelandczyk Edmund Percival Hillary i Norgay Tenzing – Szerpa z Dardżylingu w 1953 roku. 16 października szczyt zdobyła jako pierwsza Europejka i trzecia kobieta na świecie – Polka, Wanda Rutkiewicz. Wielka Rafa Koralowa zwana też Wielką Rafą Barierową zaczęła się rozwijać ok. 18 milionów lat temu.Wielka Rafa Koralowa jest największą strukturą na Oceanie, którą utworzyły żywe organizmu. Widoczna jest z kosmosu jako biała smuga. Niektóre części rafy istnieją już aż 45.5 milionów lat. Cały czas budowane są nowe warstwy rafy, a obecnie faza ta trwa już 8 tysięcy lat. Wymiary rafy to: szerokość od 2 km do 150 km, długość 344 tysięcy km, odległość od brzegów – od 15 do 200 km, a grubość koralowca wynosi ponad 500 m. Rafa składa się z 3000 pojedynczych raf i otacza ok. 900 wysp. Między Rafą, a wybrzeżem znajdują się laguny. Rafa koralowa to inaczej żyjące skały. Rafa składa się z żyjątek z rodziny anemonów – polipów, a także z mszywiołów, mięczaków, otwornic i glonów. Ważnymi elementami rafy są polipy, które tworzą szkielety wapienne i wodorosty wapienne, które produkują wapień. Na rafie żyją 5000 gatunków mięczaków, oraz 400 gatunków koralowców i 500 gatunków wodorostów. Rafy są podzielone na: rafy przybrzeżne, barierowe i oceaniczne. Wielka Rafa Koralowa to wielka atrakcja w Australii.